Back to Front Page

የዩኒቨርሲቲ ቦርድ ቢሮ የሌለው፣ ጽ/ቤት የሌለው፣ ግዘፍ ዐልባ (አብስትራክት) አካል ነው - ማቋቋም ያስፈልጋል?

የዩኒቨርሲቲ ቦርድ ቢሮ የሌለው፣ ጽ/ቤት የሌለው፣ ግዘፍ ዐልባ (አብስትራክት) አካል ነው - ማቋቋም ያስፈልጋል?

(ራህ መዲን፤ የቀድሞ የፓርላማ አባል)

6-10-19

በቀጥታ ወደ ጽሁፌ ዝርዝር ሃሳብ ከመሸጋገሬ በፊት ስለ ጽሁፌ ርእስ አንድ ነገር ለማለት ወደድኩ፡፡ በእንግሊዝኛ “Abstract” ለሚለው ቃል በአማርኛ ተመጣጣኝ ትርጉም ያለው አቻ ቃል አጣሁለትና ከራሴ ጋር ብዙ ተወዛገብኩ፡፡ አንዳንድ ሰዎችን ስጠይቅ “የማይታይ፣ የማይጨበጥ፣ ግዘፍ-ዐልባ” የሚል ትርጉም እንዳለው ነገሩኝ፡፡ ይህም ትርጉም ብዙ አላረካኝም፡፡ ቢሆንም “ግዘፍ-ዐልባ” የምትለዋን ወሰድኩና ከጎን በሳባ ፊደል “አብስትራክት” ብዬ መጻፍን መረጥኩ፡፡ ከይቅርታ ጋር የየራሳችሁን ትርጉም ይዛችሁ ጽሁፌን ታነቡ ዘንድ አደራ እላለሁ፡፡

ቀደም ባሉ ጊዜያት “ዩቨርሲቲዎቻ ምህ ት ወይስ ዝርፊያ ?፣ የትምህርት ፖሊሲ ማሻሻያ ፍኖተ-ካርታ በጥድፊያ?! - ሌላ ትውልድ እንዳንገድል! እና የዩኒቨርሲቲ ፕሬዝዳንቶች አሿሿም አሁንም ሊጤን ይገባዋል!” በሚሉ ርዕሶች ተመሳሳይ ጭብጥ ግን የተለያየ መልእክት ያዘሉ መጣጥፎችን አጋጅቼ በአዲስ አድማስ ጋዜጣና በማህበራዊ ሜዲያዎች ጭምር አንባቢ ዘንድ እንዲደርሱ ለማድረግ ጥረት አድርጌያለሁ፡፡

Videos From Around The World

“አንድ ግለሰብም ይሁን ማህበረሰብ ከምር (ከልቡ) ተለወጠ ሊባል የሚችለው ሰውየው ወይም ማህበረሰቡ የአስተሳሰብና የአመለካከት ለውጥ ካመጣ ነው” ይላሉ ሊቃውንት፡፡ የአስተሳሰብና የአመለካከት ለውጥ ደግሞ እንዲሁ “ልለወጥ” ብለን የምንለውጠው “ተራ” ለውጥ አይደለም፡፡ “የአስተሳሰብና የአመለካከት ለውጥ በእውቀት (በትምህርት) ላይ የተመሰረተ መሰረታዊ ለውጥ (Paradigm Shift) ነው” ይላሉ ምሁራን፡፡ የዚህ ጽሑፍ አቅራቢ በትምህርት ዙሪያ ተደጋጋሚ መጣጥፎችን በዚሁ በአዲስ አድማስ ጋዜጣና በማህበራዊ ሜዲያዎች ጭምር የሚያቀርብበት ዋነኛ ምክንያትም ትምህርት (እውቀት) ለአንድ ማህበረሰብ የአስተሳሰብና የአመለካከት ለውጥ ያለውን ፋይዳ ከግምት ውስጥ በማስገባትና ትምሕርት የዘላቂ እድገትና ልማታችን ህብለ-ሰረሰር በመሆኑ ነው፡፡

ኢህአዴግ እስከ “ዘመነ ኃ/ማሪያም” ድረስ ጆሮውን በጥጥ ደፍኖ ሁሉንም ነገር በአልሰማ ባላየ ያልፈው ነበር፡፡ የ“መደመር”ን መፈክር (Motto) በማስተጋባት ላይ ያለው “ቄሮ ተከል” የሆነው ኢህአዴግ የሚሰማ ስለመሆኑ መቶ በመቶ እርግጠኞች ባንሆንም፤ ዛሬም በአሳሳቢ ሀገራዊ ጉዳዮች ላይ ጩኸት ማሰማታችንን እንቀጥላለን፡፡

ጠቅላይ ሚንስትር ዓብይ ስልጣን ከያዙበት ጊዜ ጀምሮ የተለያዩ የህብረተሰብ ክፍሎችን በተለያዩ ጊዜያት ማነጋገራቸው ይታወቃል፡፡ መምህራንን፣ ባለሃብቶችን፣ የመከላከያ ሰራዊት አባላትን፣ በቅርቡም ሀኪሞችን ማነጋገራቸው ይታወሳል፡፡ የዩንቨርስቲ መምህራን ወዳጆቼ እንደጠቆሙኝ ከሆነ ጠቅላይ ሚንስትሩ የዩንቨርስቲ ፕሬዝዳንቶችንና የቦርድ አባላትን በዚህ ሳምንት መገባደጃ ላይ ለማነጋገር አስበዋል፡፡ ለዚህ ጽሁፍ መነሻ የሆነኝም ይኸው ዜና ነው፡፡

በዚህ መጣጥፍ፤ የከፍተኛ ትምህርት ተቋማትን (ዩንቨርስቲዎችን) የሚመራ ሚንስቴር መስሪያ ቤት በተቋቋመበት ሁኔታ የዩንቨርስቲ አስተዳደር ቦርድ ማቋቋም አስፈላጊ ነው ወይ? የአሁኑ ቦርድ ትናንት ከነበረው ቦርድ በምን ይለያል? የዩንቨርስቲ ፕሬዝዳንት የሚመረጥበት ሂደትስ የዩንቨርስቲዎችን ነጻነት የሚያረጋግጥ ነው? የሚሉና መሰል ጥያቄዎች ላይ ትኩረት ያደርጋል፡፡ ከአዋጁ ልጀምር…

ከዚህ በፊት በአንድ መጣጥፌ እንደገለጽኩት ዩኒቨርሲቲዎችና ከፍተኛ የትምህርት ተቋማት ስለሚመሩበት ሁኔታ በአዋጅ ቁጥር 650/2001 በዝርዝር ተቀምጧል፡፡ በዚሁ አዋጅ በአንቀጽ 16 ላ ስለ አካዳሚያዊ ነጻነት በሦስት ንዑስ አንቀፆች ሰፍሯል፡፡ ማንኛውም ከፍተኛ የትምህርት ተቋም በተቋሙ ተልእኮና በአለም አቀፍ መልካም ልምድ መሰረት አካዳሚያዊ ነጻነት እንደሚኖረውም ተጠቅሷል፡፡ በአንቀጽ 17 ላይ ደግሞ የመንግስት ከፍተኛ የትምህርት ተቋማት ነፃነት ምን መሆን እንዳለበት ተገልጿል፡፡ በአንቀጽ 44 ላይ የዩንቨርስቲ ቦርድ ኃላፊነቶች በዝርዝር ተቀምጠዋል፡፡ በአንቀጽ 45 መሰረት የቦርዱ አባላት የሚመረጡት በሚንስትሩ መሆኑም ተደንግጓል፡፡ በአንቀጽ 52 ላይ የመንግስት የትምህርት ተቋም ፕሬዝዳንትና ምክትል ፕሬዝዳንት አሿሿምን በተመለከተ በዝርዝር ተቀምጧል፡፡

ስለ ዩኒቨርስቲ ቦርድ…

ዩኒቨርስቲዎችን በበላይነት የሚመራው ዩኒቨርስቲ ቦርድ ነው፡፡ ይህም በመሆኑ በአዋጁ አንቀጽ 44 እና 45 ላይ ስለቦርዱ ስልጣንና ተግባር እንዲሁም ስለ ቦርዱ አባላት አመራረጥ ሰፋ ብሎ በዝርዝር ተቀምጧል፡፡ ዩኒቨርሲቲዎችን የሚመሩ የአስተዳደር ቦርድ አባላት ብዛት 7 ሲሆን አራቱ በሚንስትሩ በቀጥታ የሚመረጡ ሲሆን፣ ሦስቱ በዩንቨርስቲው ፕሬዝዳንት አቅራቢነት በትምህርት ሚንስትሩ የሚጸድቅ መሆኑ ተደንግጓል፡፡ በዚህም መሰረት የትምህርት ሚንስትሩ ሁሉንም የቦርድ አባላት መርጦ ይሾማል ማለት ነው፡፡

ሚንስትሩ የቦርድ አባላቱን በምን መስፈርት እንደሚመርጡ በግልጽ የሚታወቅ ነገር የለም፡፡ እስከ አሁን ባለው አሰራር በማንኛውም የመንግስት መስሪያ ቤት የሚቋቋሙ ቦርዶች አባላት የሚመረጡበት መስፈርት ዋነኛ አንድም የገዢውን ፓርቲ የአባልነት መታወቂያ መያዝ አሊያም ከፍተኛ የመንግስት ባለስልጣን መሆን እንጂ እውቀት፣ ብቃትና ልምድን ማዕከል በማድረግ አልነበረም፡፡ የዩኒቨርስቲ ቦርድ አባላትም ከዚህ በተለየ መስፈርት ይመረጡ ነበር ብሎ ለመውሰድ ያስቸግራል፡፡ በአጭር አነጋገር የነበረው አሰራር አካታች መስፈርትን መሰረት ካደረገ ምልመላና መረጣ ይልቅ በድርጅታዊ ኮታ የሚደረግ ምደባ ነበር ማለት ይቻላል፡፡

የዩኒቨርሲቲ የአስተዳደር ቦርድ አባላትም በተመሳሳይ ሁኔታ በዚህ መልኩ እንዲመደቡ በመደረጉ ምክንያት ለሀገራቸው አስተዋጽዖ ማበርከት የሚችሉ የኢህአዴግ አባል ያልሆኑ ዜጎች እድሉን የሚያገኙበት ሁኔታ ዝግ ነበር፡፡ ስለሆነም፤ ይህ ዓይነቱ ዘርንና የፓርቲ አባልነትን ብቻ “ውስጣዊ መስፈርት” ያደረገ የቦርድ አባላትን የመመደብ አሰራር ቀርቶ ለዩኒቨርሲቲው እድገት አስተዋጽዖ ለሚያደርጉ ዜጎች ሁሉ እድሉ ክፍት ሊሆን ይገባል፡፡ እናም አሁን በስራ ላይ ያለው የመምረጫ መስፈርት ቢመረመር መልካም ነው፡፡

ከፍተኛ የትምህርት ተቋማት ከተለያዩ የሀገሪቱ አካባቢዎች የመጡ፣ የተለያየ እምነትና ህልም ያላቸው ወጣቶች የሳይንስ እውቀት የሚቀስሙባቸውና ምርምር የሚያደርጉባቸው የእውቀት መቅደሶች እንጂ የፓርቲ ርእዮተ-ዓለም የሚጋቱባቸው መድረኮች አይደሉም፡፡ እናም፤ የእውቀት መቅደሶችን የሚመሩ ሰዎች የሳይንስ እውቀት፣ የአስተዳደር ጥበብና ልምድ ያላቸው እንዲሆኑ ማድረግ አስፈላጊ ነው እላለሁ፡፡ ይህ እንደተጠበቀ ሆኖ በዚህ ወቅት እየተነሳ ያለው መሰረታዊ ጥያቄ ለመሆኑ ዩንቨርስቲዎች የአስተዳደር ቦርድ ያስፈልጋቸዋል ወይ? የሚለው ነው፡፡ ይህንን በተመለከተ የተለያዩ አስተያየቶችን ለማሰባሰብ ጥረት አድርጌያለሁ፡፡

የዩንቨርስቲ ቦርድን አስፈላጊነት በተመለከተ ያነጋገርኳቸው የዩንቨርስቲ ምሁራን “ቀደም ሲል የዩንቨርስቲ ቦርድ እንዲኖር የተደረገው የትምህርት ሚኒስቴር ከመዋዕለ ሕጻናት ጀምሮ እስከ ከፍተኛ የትምህርት ተቋማት ድረስ የትምህርት ስርዓቱን የመምራት ኃላፊነት ተጥሎበት ስለነበር ሸክሙን ለማቅለል የተነደፈ ስልት ነበር፡፡ አሁን በተፈጠረው አዲስ አደረጃጀት ከፍተኛ የትምህርት ተቋማትን ብቻ የሚመራ የከፍተኛ ትምህርት ሚኒስቴር ተቋቁሟል፡፡ ይህ ሚንስቴር መ/ቤት በሀገሪቱ ያሉ 45 ዩንቨርስቲዎችን በቀጥታ ለመምራት አያስቸግረውም” በማለት የቦርዱን አላስፈላጊነት ይገልጻሉ፡፡

እኔ በሙያየ የኢኮኖሚ ሳይንስ ተምሬያለሁ፡፡ የኢኮኖሚ ሳይንስ ከሚያተኩርባቸው ጉዳዮች አንዱ የሀብት አጠቃቀም ነው፡፡ እናም የቦርዱን አላስፈላጊነት ከሀብት አጠቃቀም አኳያ ማየት ይቻላል፡፡ በዚህም መሰረት፤ አርባ አምስቱ ዩንቨርስቲዎች እያንዳንዳቸው ሰባት ሰባት የቦርድ አባላት በድምሩ 315 የቦርድ አባላት ይኖሯቸዋል፡፡ ቦርዱ በዓመት አራት መደበኛና ተጨማሪ አስቸኳይ ስብሰባዎችን ያደርጋል፡፡ ለእነዚህ የቦርድ አባላት በአማካይ በዓመት ለእያንዳንዳቸው 200 ሺህ ብር ወጪ ይደረጋል ብለን ብንወስድ በድምሩ 63 ሚሊዮን ብር በጀት መመደብ ያስፈልጋል ማለት ነው፡፡ ይህ ስሌት የተጋነነ እንዳይመስላችሁ፡፡ እንዲያውም ያሳነስኩት ይመስለኛል፡፡ ምክንያቱም እነዚህ የቦርድ አባላት ለስብሰባ ተጠርተው ሲመጡ የሚያርፉት በባለ ኮከብ ሆቴል ነው፡፡ በመጓጓዣ ረገድ ከሩቅ የሚመጡት አውሮፕላን ጭምር ሊጠቀሙ ይችላሉ፡፡ ሾፌርና አጃቢ ይዘው የሚመጡም ይኖራሉ፡፡ በዚህ ላይ የመስተንግዶውን ወጪና በእጃቸው በጥሬ የሚሰጣቸውን ጨምሩበት፡፡ ይሄ ሁሉ ሲደማመር ለእያንዳንዳቸው በአማካይ በዓመት 200 ሺህ ብር በላይ ወጪ ይደረጋል ብሎ ማስቀመጥ የተጋነነ ሊሆን አይችልም ብየ አስባለሁ፡፡

እንደ ኢትዮጵያ ላለ ድሃ ሀገር 63 ሚሊዮን ብር ብዙ ነው፡፡ ይህንንም በስሌታዊ ንጽጽር እንየው፡፡ ባለፉት ዓመታት ፌዴራል መንግስት ለትምህርት ሚንስቴር ከመደበው በጀት ውስጥ ከ1ኛ እስከ 12ኛ ክፍል ላሉት የትምህርት ደረጃዎች የተመደበው አንድ ቢሊዮን ብር ነበር፡፡ 63 ሚሊዮን ከዚህ ጋር ሲነጻጸር 6.3% ይሆናል፡፡ ይህንን ገንዘብ ለ63 2ኛ ደረጃ ት/ቤቶች አንድ አንድ ሚሊዮን ብር ቢመደብ በየዓመቱ በ63 ት/ቤቶች የተሟላ ላቦራቶሪ ወይም ቤተ መጽሐፍት ወይም የኮምፒዩተር ማዕከል ማደራጀት ይቻላል ብየ አስባለሁ፡፡

ከአደረጃጀት አኳያ የዩንቨርስቲ ቦርድ፤ ቢሮ የሌለው፣ ጽ/ቤት የሌለው፣ ግዘፍ-ዐልባ (Abstract) ግን ደግሞ ትልቅ ስልጣን የተሸከመ አካል ነው፡፡ የቦርድ አባላትም ከዩንቨርስቲ ግቢ ርቀው ባሉ ሌሎች መስሪያ ቤቶች በተለያዩ ኃላፊነቶች የሚሰሩ በመሆኑ የቦርድ አባል የሆኑበትን ዩንቨርስቲ የእለት ከእለት እንቅስቃሴ በቅርበት አያውቁም፡፡ የሚገርመው ነገር ከማያውቁት ተቋም እጩ ሆነው የቀረቡ ግለሰቦችን በ65% ድምፅ የመመልመል ስልጣን የተሰጣቸው መሆኑ ነው፡፡

ስለ ዩንቨርስቲ ፕሬዝዳንትና ምክትል ፕሬዝዳንት…

ዩኒቨርሲቲዎችና ከፍተኛ የትምህርት ተቋማት ስለሚመሩበት ሁኔታ በአዋጅ ቁጥር 650/2001 የተደነገገ ቢሆንም እስከ 2009 ዓ.ም ድረስ የአዋጁን መንፈስ በተጻረረ መልኩ ዩኒቨርሲቲዎች ብቃትን ሳይሆን ፖለቲካዊና ዘውጋዊ ማንነትን ባማከለ መልኩ በተሾሙ የገዥው ፓርቲ እንደራሴዎች እንዲመሩ ተፈርዶባቸው ቆይተዋል:: ይህ የተሳሳተ አሰራር በተለያዩ የኅብረተሰብ ክፍሎች መተቸቱን ተከትሎ የትምሕርት ሚኒስቴር “በመንግሥት የከፍተኛ ትምሕርት ተቋማት የአመራሮች እና አስተዳዳሪዎችን ምርጫ ሹመት/ምደባ ለመደንገግ የወጣ መመሪያ ቁጥር 002/2009” የተሰኘ ደምብ ይፋ ማድረጉ ይታወሳል፡፡

እዚህ ላይ መነሳት የሚገባው ጥያቄ የከፍተኛ ትምሕርት ተቋማት ፕሬዝዳንትና ምክትል ፕሬዝዳንት አሿሿም የአፈጻጸም መመሪያ የአዋጁን መንፈስ ተከትሎ የተዘጋጀ ነው ወይ? የሚል ነው፡፡ ለጉዳዩ ቅርበት ያላቸው በዩኒቨርሲቲ ለረዥም ጊዜ ያስተማሩ ወዳጆቼ እንደነገሩኝ ከሆነ በደንቡ ውስጥ በመስፈርትነት የተቀመጡት አንዳንዶቹ መመዘኛዎች ከአዋጁ መንፈስ ጋር የሚቃረኑ ናቸው፡፡

የአዋጁ መንፈስ ከዩኒቨርሲቲዎቹ ማህበረሰብ ውስጥ ለዩኒቨርስቲዎቹ የላቀ አመራር (Strategic Leadership) ሊሰጡ የሚችሉ ሰዎችን በመምረጥ መሾም ነው፡፡ ይህ የአዋጁ መንፈስ ግን በደንቡ አተገባበር የተጣሰ መሆኑ ይስተዋላል፡፡ ለአብነት ያክል “የዩኒቨርሲቲ አመራሮች አመራረጥና አሰያየም” የሚል ርዕስ ያለው የዚሁ ደምብ አንቀጽ 6/3/ለ ለዩኒቨርሲቲ ፕሬዚዳንትነት የሚወዳደር እጩን የሥራ ልምድ አስመልክቶ “በከፍተኛ ትምሕርት ወይም ከዚህ ውጭ ባለ መስክ በከፍተኛ አመራርነት የተረጋገጠ የሥራ ልምድ ያለው...” ይላል::

እንዲህ ያለው “ሊበሏት ያሰቧትን ዥግራ ዶሮ ናት ይሏል” ዓይነት አካሄድ በዩኒቨርስቲ ውስጥ ብቻ ሳይሆን “በተለያዩ ተቋማት በኃላፊነት እየሰሩ ያሉ ካድሬዎችን ወደ ፕሬዝዳንትነት እናሳድግ” ከማለት የዘለለ ትርጉም የለውም፡፡ የዚህ መመሪያ ውጤት የሆኑ በቅርብ ጊዜ በዲላ፣ በጎንደርና በአሶሳ ዩንቨርስቲዎች የተደረጉ ሹመቶችን መመልከት ይቻላል፡፡

ከፍተኛ የትምሕርት ተቋማት አምስት እሴቶች እንዳሏቸው ይነገራል፡፡ እነዚህም እሴቶች “ተደራሽነት፣ አካዳሚያዊ ነጻነት፣ ተጠያቂነት፣ ግልጽነት እና በሕግ የተገደበ ስልጣን” (access, academic freedom, accountability, transparency and autonomy) የሚሉ ናቸው፡፡ ከአምስቱ የከፍተኛ ትምሕርት እሴቶች አንዱ የሆነው “በሕግ የተገደበ ስልጣን” (autonomy) የሚለውን እንውሰድ፡፡ ይህ እሴት ዩንቨርስቲዎች የራስ ገዝነት ስልጣን ያላቸው መሆኑን ያመለክታል፡፡ ይህ ማለት ዩንቨርስቲው የመንግስት ተቋም ቢሆንም በህግ የተገደበ ውስጣዊ የአሰራር ነጻነት ሊሰጠው ይገባል ማለት ነው፡፡

አሁን እየተተገበረ ባለው አሰራር ይህ “ነጻነት” ተከብሯል ለማለት የማያስደፍር መሆኑን ይናገራሉ የዩንቨርስቲ ማኅበረሰብ አባላት፡፡ “ምክንያቱም አሁንም የዩንቨርስቲ ፕሬዝዳንቶች የሚመረጡት 65% በዩንቨርስቲው ቦርድ፣ 35% ደግሞ በመራጭ ኮሚቴና በሴኔት ነው፡፡ ይህም የሚያሳየው በአጭሩ የዩንቨርስቲ ፕሬዝዳንቶች የሚመረጡት በቦርዱ መሆኑን ነው፡፡ የቦርዱ አባላት ደግሞ በፖለቲካና በብሔር ወገንተኝነት የሚመረጡ በመሆኑ ቦርዱ ከመጠን ያለፈ ፖለቲካ የተጫነው (Hyper-politicized) ነው” ይላሉ፡፡ ቀጥለውም “መመሪያው የወጣበት ምክንያት ቀደም ሲል የነበረውን የፖለቲካ ፓርቲ አባልነትንና የብሔር ማንነትን መሰረት ያደረገ አሰራር ወደ ልምድና ብቃት (ሜሪት) መስፈርት ለመቀየር ነው፡፡ ይህ መርህ ሊከበር ይገባል” ይላሉ አስተያየት ሰጪዎቹ፡፡

እንደ መሰናበቻ…

በአሁኑ ወቅት ዩንቨርስቲዎቻችን የተልፈሰፈሱ መሆናቸው ይስተዋላል፡፡ የተልፈሰፈሱ ተቋማት የነገውን ትውልድ በአግባቡ የማነጽ ተልዕኳቸውን መወጣት ቀርቶ የራሳቸውን ተቋማዊ አሰራር በተሻለ ስርዓት መምራት ባለመቻላቸው ዋናው ኦዲተር መ/ቤት በየዓመቱ በሚያቀርበው የኦዲት ሪፖርት በየዩንቨርስቲው የሚፈጸመውን የገንዘብ ብክነትና የምዝበራ መርዶ ይነግረናል፡፡

እስከ ዶክትሬት ዲግሪ ድረስ የሂሣብ መዝገብ አያያዝ (አካውንቲንግ) የሚያስተምሩና የሚያስመርቁ ዩኒቨርሲቲዎቻችን፤ ለሌሎች አርኣያ መሆናቸው ቀርቶ የፋይናንስ ስርዓታቸው የተበላሸና የሙስና ካምፖች ከሆኑ የሀሪቱን ችግር እንዴት አድርገው ሊፈቱ ይችላሉ? እንደኔ እንደኔ ራሳቸውን በስርዓት ማስተዳደር የተሳናቸው ከፍተኛ የትምሕርት ተቋማት ሀገርን የሚረከብ ብቁና ንቁ ትውልድ ማፍራት ይችላሉ ብሎ መጠበቅ ከንቱ ልፋት ነው፡፡ አካዳሚያዊ ነጻነት እና ጥራት “ማሳ እና አዝመራ” ናቸው:: አካዳሚያዊ ነጻነት በሌለበት ሁኔታ ጥራት ያለው ትምሕርት መጠበቅም ላም ባልዋለበት ኩበት ለቀማ ነው የሚሆነው::

የኢ.ፌ.ዴ.ሪ ሕገ-መንግሥት አንቀጽ 90 ንዑስ አንቀጽ 2 “ትምሕርት በማናቸውም ረገድ ከሃይማኖት፣ ከፖለቲካ አመለካከቶች እና ከባሕላዊ ተፅዕኖዎች ነፃ በሆነ መንገድ መካሔድ አለበት” ይላል፡፡ ይህ ህገ መንግስታዊ ድንጋጌ እስከ አሁን መንግስት እየተከተለው ባለው አሰራር ተጥሷል፡፡ ለረጅም ዓመታት በዩንቨርስቲ ያስተማሩና የተመራመሩ ፕሮፌሰሮች “ዩንቨርስቲዎች ከመጠን ባለፈ የፖለቲካ ጫና ውስጥ (Hyper-politicized) ነበሩ፡፡ የዶክተር ዓብይ መንግስት ዩንቨርስቲዎችን ከፖለቲካ ጣልቃ ገብነት በማላቀቅ (Depoliticized) ሊታደጓቸው ይገባል” በማለት የረጅም ጊዜ ትዝብታቸውን ይገልጻሉ፡፡

ዩንቨርስቲዎች የምርምር ተቋማት ናቸው፡፡ ምርምር ሣይንስ ነው፡፡ ሣይንስ የፖለቲካ ብቻ ሳይሆን የምንም ነገር ጣልቃ ገብነት አያስፈልገውም፡፡ እስከ አሁን ከፍተኛ የትምህርት ተቋሞቻችንን እየመራን የመጣንበት መንገድ ከመጠን ያለፈ የፖለቲካ ጫና (Hyper-politicized) የነበረበት መሆኑ አሌ የሚባል አይደለም፡፡ ለራሱ አካዳሚያዊ ነፃነት የሌለው ተቋም፤ ነፃነት ያላቸው፣ ሰብእናቸው የተሟላ ዜጎችን ለማፍራት ይችላል ብሎ ማሰብ አስቸጋሪ ነው፡፡

ቀደም ባሉት ጊዜአት የዩኒቨርስቲ ፕሬዝዳንቶችም ሆኑ የቦርድ አባላት ይሾሙ የነበሩት የፖቲካ ርን መሰት አድርጎ ነበር፡፡ አሿሿም ና ዝር ቀረ፡፡ ህርት ራትን ም፡፡ የመምህራንን ም፡፡ ዝብ ሀገርን ተረገ፡፡

ስለ ዩንቨርስቲ ቦርድ አንዲት ነጥብ ልጨምርና ልሰናበት፡፡ ስለ ቦርዱ የጠየቅኳቸው አንድ የዩንቨርስቲ ፕሮፌሰር የሰጡኝን አስተያየት ላስቀድም፡፡ “የፖለቲካ ቦርድነቱ ይቁም አለያም ቦርዱ ከናካቴው እንዳይኖር ቢደረግ ይሻላል” ነበር ያሉኝ ፕሮፌሰሩ፡፡ ሌላ ምሁር ደግሞ “እንደኔ እንደኔ በአጠቃላይ ከፍተኛ የትምህርት ተቋማት እንዴት ይደራጁ? እንዴትስ ይመሩ? የሚለውን የምርምር ጥያቄ አንስተው በጥናት ላይ የተመሰረተ ምክረ ሃሳብ የሚያቀርቡ ምሁራን ቢመደቡና ጥናት ቢያደርጉ ችግሩን በሳይንሳዊ አግባብ ለመፍታት ይቻላል” በማለት አስተያየት ሰጥተውኛል፡፡

የዚህ ጽሑፍ አቅራቢ ግን የዩኒቨርስቲ ፕሬዝዳንቶች የምረጡኝ ዘመቻ አድርገው በቀጥተኛ የምርጫ አግባብ (Direct Democracy) በዩኒቨርስቲው ማህበረሰብና በሚመለከታቸው ውስን አካላት እንዲመረጡ ቢደረግ የተሻለ ነው ብሎ ያምናል፡፡

 ከአዘጋጁ፡- ጽሁፉ የሚያንጸባርቀው የጸሃፊውን ሃሳብ ብቻ መሆኑን እየገለጽን፣ በኢ-ሜይል አድራሻው ahayder2000@gmail.com ማግኘት ይቻላል፡፡

Back to Front Page