Back to Front Page

ሀዚውን ናይ ትግራይ ደሕንነት ካብ ናይ ኢትዮጵያ ደሕንነት ተፈሊዩ ዝረአ ኣይኮነን፣

ሀዚውን ናይ ትግራይ ደሕንነት ካብ ናይ ኢትዮጵያ ደሕንነት ተፈሊዩ ዝረአ ኣይኮነን፣

 

(ንሕና መስዋእቲ ብምኽፋል ንኢትዮጵያ ክነድሕና ይግባእ ዝብል ፍኖተ-ካርታ Road mapየለን፣ ከምኡ ዝበለ መራሒ ውድብውን የለን)

 

ህዳሴ ኢትዮጵያ

ነሓሰ 24፣ 2011 ዓ.ም.

 

እቲ ፍኖተ-ካርታ Road map ህወሓት ይኹን እቲ ብመራሕቲ ህወሓት ዝተብሃለ ንፁር እዩ፡፡ እሱውን ናይ ትግራይ ደሕንነት ካብ ናይ ኢትዮጵያ ደሕንነት ተፈሊዩ ዝረአ ኣይኮነን፡፡ ኣብ ኢትዮጵያ ፅቡቕ ስርዓት፣ ፍትሓዊ ስርዓት እንተሊዩ ትግራይ ትጥቀም፤ ሕማቕን ፀረ ህዝቢ ስርዓት እንተሊዩ ድማ ትግራይ ትጉዳእ ዝብል እዩ፡፡ እዚ ድማ ናይ ሎሚ ዘይኮነስ ካብ ቀደሙ ዝነበረ መትከል ህወሓት መትከል ህዝቢ ትግራይ እዩ፡፡ ነዚ ፍኖተ-ካርታ Road map ኣይተ ኣለም ገ/ዋህድ ስራሕ ፈፃሚትን ሓላፊ ቤ/ፅ ህወሓትብኣብነት ኣደጊፉ እንትገልፅ ኣብ 80ታት ተጋዳላይ ትግራይ ምእንቲ ደሕንነት ህዝቢ ትግራይ ኣብ ጎቦታት ጉናን ኣብ ኣምሓራን መስዋእቲ ከምዝኸፈለ ኣብሪሁ፡፡ ህዝቢ ትግራይ ኣንፃር ስርዓት ደርጊ ኣብዝገበሮ መሪር ቃልሲ ኣሻሓት ቀያሕትን ፀለምትን ደቁ ከፊሉ እዩ፡፡ እዚ እንትኸፍል ግን ንህዝቢ ኣምሓራ ወይ ንህዝቢ ኢትዮጵያ ኢሉ ኣይኮነን፡፡ እንታይ ደኣ እንተኢልና ንደሕንነት ህዝቢ ትግራይንከምኡውን ንምዕቃብ ዓዎታትቃልሲ ህዝቢ ትግራዋይ ኢሉ እዩ፡፡ እዚ እንትበሃል ግን እቲ ውፅኢት መስዋእቲ ንህዝቢ ትግራይ ጥራሕ ዘይኮነስ ንህዝብታት ኢትዮጵያውን ኤርትራን ጠቒሙ፡፡ እቲ መስዋእቲ እንተዘይኽፈል ነይሩ ግን ህዝቢ ትግራይ ይኹን ህዝቢ ኢትዮጵያ ዋላውን ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ልዕሊኡ ንብዙሓት ዓሰርተታት ዓመታት ተፃዒኑ ዝነበረ ወፅዓ ምቐፀለ፡፡ ዋላኳ ህዝቢ ኤርትራ ደርጊ ከይዱሉ ካሊእ ወዲ ዓዱ ደርጊ እንተ መፆ፣ ህዝቢ ትግራይን ህዝቢ ኢትዮጵያን ግንሳላ ዝኸፈልናዮ መስዋእቲ ኣብ ዝሓለፉ 27 ዓመታት ዝረኣናዮ ለውጢ ኣይምረኣናዮን ነይርና፡፡

Videos From Around The World

ከምዚ ሐዚ ኣብ ገለ ገለ ኣክቲቪስታት ዝሸራሸር ዘሎ ሓሳባት ማለትውን ተጋሩ በቃ ይኣለና ንቤንትና ክንኮን ይግባእ፣ ናፃ መንግስቲ ትግራይ ክንምስርት ኣለና፡፡ እዚ ኹሉ መስዋእቲ ከፊልና ዴሞክራሲ ዘይፍለጠላ ሃገር ናይ ዴሞክራሲ ጨና ክቋደሱ ገይርና፣ ተረሲዖምን ተዋሪዶምን ዝነበሩ ብሄር ብሄረሰባት ናብ ኣደባባይ ክወፁ ጌርና ብቋንቋኦም ክዛረቡ ጌርና፣ ሐዚግን ትግራዋይ ከም ፀላኢ ተቖፂሩ ክሽቑረር ተገይሩ፣ ክባረር ተገይሩ ስለዚ በቃ ይኣኽለና ዝብሉ መናእሰይ ይበራኸቱ ኣለዉ፡፡

ህዳሴ ኢትዮጵያ ብዛዕባ እዚ ኣብ ሃገርና ተፈጢሩ ዘሎ ፖለቲካዊ ኩነታት ኣብ ግምት ብምእታው፣ ከም ተጋሩ ካብዚ ገጢሙና ዘሎ ሓደጋ ንምውፃእ ከመይ እንተገበርና ይሓይሽ ብዝብል ሕቶ ቀሪቡ ክልተ መማረፂ መልሲ ተዋሂቡ፡፡ እቲ ሓደ በቃ ካብ ኢትዮጵያ ምፍላይ ይሐሸና ዝብል እንትውን እቲ ካልኣይ መማረፂ ምፍላይ ፍታሕ ክኾን ኣይኽእልን ብቓልሲ ምስ ህዝቢታት ሃaርና ኮይንና ክንፈትሖ ይግባእ ዝብል እዩ ነይሩ፡፡ እዚ ሕቶ ናብ 8512 ሰባት ዝበፅሐ እንትኸውን 1377 ሰባት ጥራሕ ድምፂ ሂቦም፡፡ ካብቶም ድምፂ ዝሃቡ 597 ሰባት ወይከዓ 43% ድምፆም ዝሓብኡ እንትኾኑ፣ እቶም 780 ወይ ከዓ 57% ግን ድምፆም ንህዝቢ ግልፂ ገይሮም፡፡ እቲ ውፅኢት እንትረአ ካብዞም 780 ወገናት እቶም 485 ሰባት ወይከዓ 62% ትግራዋይ ንበይኑ ክንፀል ወይ ናይ ባዕሉ ነፃ መንግስቲ ክህልዎ ኣለዎ እንትብል፣ እቲ ዝተረፈ 295 ሰባት ወይከዓ 38% ግን ምንፃል ወይከዓ ምፍታሕ ፍታሕ ክኾን ኣይኽእልን ምስ ህዝብታት ኢትዮጵያ ኮይና ብቓልሲ ክንፈትሖ ይግባእ ኢሉ፡፡ እዚ ብጭቡጥ ኣብ ትግራዋይ ዘሎ ነፀብራቕ እዩ፡፡ ብፍላይ ኣብቲ መንእሰይን ኣብቲ ዝተምሃረ ዝበሃልን ትግራዋይ ዝረአ ሓቂ እዩ፡፡

እዚ ዘይበሃል ኮይኑ ኣይኮነን ትኽክል እዩ ዝበሃል እዩ፡፡ እዚ ዝብሉውን ረብሓን ደሕንነትን ህዝቢ ትግራይ ስለ ዘጨነቖም እምበር ንትግራይ ስለ ዘይግደሱ ኣይኮኑን፡፡ ስለዚ ከምኡ ምባሎም ነውሪ የብሉን፡፡ ግን ድማ ብኣንፃር ስትራቴጂካዊ ረብሓ ትግራይ ክረአ ከሎ ካብምንፃል ዝሐሸ ካሊእ መማረፀ ኸ የለን ድዩ ዝብል ሕቶ ግን ምምላስ የድሊ፡፡ ከምዚ ዓይነት ርኢቶ ሎሚ ጥራሕ ዝተልዓለ ኣይኮነን፤ ኣብ እዋን ብረታዊ ቃልሲውን ተላዒሉ ነይሩ፡፡

·        ኣብ መጀመርታ 1980ታት

ቀደም ኣብቲ እዋን ብረታዊ ቃልሲ እውን እንተኾነ ብመንእሰይ ትግራይ፣ ብተጋዳላይ ትግራይ፣ ተላዒሉ እዩ ነይሩ፡፡ ዋላኳ ዝተገበረ መፅናዕቲ ኣይሃሉ እምበር እቲ ኩነታት ግን ኣብ62% ን 38% ጥራሕ ዝተሓፀረ ኣይኾንን፣ብጣዕሚ ሰፊሕ ኣፈላላይ ምንባሩ ካብ ዘርእዩ ሓደ እቲ ተጋዳላይ ዝወሰዶም ዱፋዕ ገደፍካ ናይ ምምለስ ስጉምቲ እዮ፡፡እሱውን ደርጊ ድሕሪ ናይ 14 ዓመት መሪር ብረታዊ ቃልሲ ካብ ትግራይ ተፀራሪጉ ምስ ወፀ፤ ተጋዳላይ ትግራይ ዘቕረቦ ሕቶ ንሕና ብፅሒትና ተዋፂና ኣለና፣ ደርጊ ንትግራዋይ ጥራሕ ኣይኮነን ዝውፅዕ ዘሎ እቲ ካሊእ ውፁዕ ህዝብታት ኢትየዮጵያ ውን እጃሙ ገበርክት ይግባእ፡፡ እቲ ዝበዝሕ ቃልሲ ንሕና ተሸኪምናዮ ኢና ንደርጊውን ኣብ እፋፌት ግብኣተ ሞቱ ኣብፂሕናዮ አለና፤ ስለዚ ንርብርብ ኣለና መብረ የድልየና እዩ ኢሉ ሓቲቱ፤ ዋላውን ቀሊል ዘይበሃል ተጋዳላይ ካብ ቅድመ ግንባር ተመሊሱ ዓዱ ኣትዩ፡፡ ፈሪሑ ኣይተመለሰን፣ ኣብዚ ኣብፂሕና ዝተረፈ ካልኦት ህዝብታት ይመልእዎ፤ እንተ ንሕና ዶብና ኣፅኒዕና ውራይ ትግራይና ንግበር ዝብል እዩ ነይሩ፡፡

እዚውን ዘይበሃል ኮይኑ ኣይኮነን፡፡ ትኽክል እዩ ናይ ህዝቢ ኢትዮያ ሸኽሚ ንምንታይ ትግራዋይ በይኑ ይሽከሞ፣ ካልኦት ህዝብታት ውን ንምንታይ ዘየብርዩና ዝብሉ ሕቶታት ትኽክለኛ ፍትሓዊ ሕቶ እዩ፡፡ ግን ድማ ብኣንፃር ስትራቴጂካዊ ረብሓ ህዝቢ ትግራይ ብምርኣይ ካሊእ መማረፂ የለን ድዩ? ዝብል ሕቶ ግን ምምላስ የድሊ፡፡ እስቲ ዝርዝር ኣቢልና ንርኣዮ፡-

ትግራዋይ ምናልባት ንደርጊ ፀራሪግና ካብ ትግራይ ኣውፂእናዮ ኣለና ስለዚ በቃ ከምቲ ሎሚ ዝለዓል ዘሎ ኣብ 1982 ዓ.ም. እውን ናይ ባዕልትና መንግስቲ ንመስርት እንተንብል ነይርና እሞ ድማ ተቐባልነት ረኺቡ መንግስትነት እንተንምስርት ነይርና ሐዚ ትግራይ ኣበይ ምበፅሐት? ገሊኡ ብፍላይ ድማ ናይ ምንፃልን ናፃ ሃገር ናይምዃንዝድግፉ፣ ትግራይና ምማዕበለት ሲንጋፖር ወይ ድማ ታይዋን ምኾነትክብሉ ይኽእሉ፤ ገሊኡ ድማ ኣብ ከቢድ ብርሰት ምሃሎና ክብሉ ይኾኑ፡፡

ዝኾነ ኮይኑ እቲ ሽዑ /1982 ዓ.ም/ ዝነበረ ሓቂ ግን ምይይጥ ብስፍሓት ኣብ መላእ ትግራይ ተኻይዱ መናእሰይ፣ ደቂ ኣንስትዮ፣ ገባር ትግራዋይ ብሓፈሻ ኩሉ ትግራዋይ ተመያይጡ ኣብ መወዳእታ ናብቲ ህወሓት ዘቕረበቶ ፍኖተ-ካርታ Road map ወይከዓ ደሕንነት ትግራይን ህዝቢ ትግራይን ካብ ናይ ሃገርና ኢትዮጵያ ደሕንነት ተፈሊዩ ኣይረኣይን፣ ሐዚ ንደርጊ ኣብ ኣፍደገ ሞት ኣብፂሕና ካልኦት ህዝብታት ይመልእዎ ኢልና እንተተመሊስና ዓዎትና ውሑስ ኣይኾንን፣ ፅባሕ ሓይሉ ኣጠናኺሩ፣ ኣፅዋር ሸማሚቱ፣ ነፈርቲ ዐዳዲጉ ትግራይና እንደገና ናይ ዓውደኲናት ሜዳ ክገብራን ህዝብና ክበርስን እዩ፡፡ ስለዚ እቲ ኣብ ኣፍደገ ዓዎት ዝበፅሐ ቃልስና ንካልኦት ህዝብታት ኢትዮጵያ ሒዝና መሊእና ነቃብፆ ናይ ህዝቢ ትግራይ ደሕንነት ንበይኑ ውሑስ ክኸውን ኣይኽእልን፡፡ ዝብል ሓሳብ ተቐባልነት ረኺቡ ህዝቢ ኣሚኑ፣ ዝተመለሱ ተጋደልቲ ደቁ ጥራሕ ዘይኮነስ ወሲኹ-ወሳሲኹ ኣጋዲሉ ባዕሉውን ዓሲሉ ናይ ደርጊ ግብኣተ መሬት ጉንበት 20፣ 1983 ዓ.ም. ተረጋጊፁ፡፡ ስለዚ ኣብ 1980ታት ዝነበረ ፍኖተ-ካርታ Road map ዝነበረን ሎሚውን ዘሎ መርገፂ ማለትውን ናይ ትግራይ ደሕንነት ካብ ናይ ኢትዮጵያ ደሕንነት ተፈሊዩ ዝረአ ኣይኮነን ዝብል እዩ፡፡ ሐዚውን ትኽክለኛን ክኾን ዝግበኦን እየ፡፡

·        ሀዚ ኣብ 2010ታት

ትግራዋይ እዛኹላ መስዋእቲ ከፊሉ ዓዲ ክንዲዘቕነዐ እዚ ዶ ምተፈደየ? ንዝብል ሕቶ ከም ተጋሩ ዝተፈለየ መልሲ ከምዘይህልወና ፍሉጥ እዩ፡፡ ግን ድማ መን እዩ እዚ ዝፈድየና ዘሎ? ኣብዚ ክንፈላለ ንኽእል፡፡ እቲ ትኽክለኛ መልሲ ግን ህዝቢ ኣምሓራ፣ ህዝቢ አሮሚያ፣ ወይ ድማ ካሊእ ህዝቢ ኢትዮጵያ ዘይኮነስ ገሊኦም ብሽም ህዝቢ ዝሽቅጡ ትምክሕትን ፀበብትን እንትኾኑ ገሊኦም ድማ ዝተደናገሩን እዮም፡፡ ትግራዋይ እንትፈናቐል፣ እንትጭፍጨፍ፣ እንትዝረፍ፣ እንትጎሳቖል እቲ ህዝቢ እንታይ ይገብር ከምዝነበረ ይፍለጥ እዩ፡፡ ግን ድማ ኣመራርሓ እንትበላሾ፣ ልዕልነት ሕጊ ዘኽብር መንግስቲ ወይ ውድብ እንትዳኸም ጎብለል ኮይኑ ዝወፅእ ገባሪ ሓዳጊ ኮይኑ ዝወፅእ እቲ ዝተወደበ ናይ ጥፍኣት ሓይሊ /ትምክሕቲ ወይ ፀቢብ/ ብምዃኑ ኣብ ህዝቢ ትግራይ መዓትፀገማትእንትበፅሕ ሪኢናዮ፡፡ እቲ ህዝቢ ኣምሓራ፣ ኦሮሚያ ወይከዓ ካሊእ ህዝቢ ኣብተጋሩ ኣሓቱ ዝበፅሕ ዝነበረ ሽግር ክከላኸል ዝፈተነ እኳ እንተኾነ፣ ኣብ ዝፈረሰ ስርዓት፣ ሓያል ኮይኑ ዝወፅእ እቲ ዝተወደበ ናይ ጥፍኣት ሓይሊ ብምዃኑ ክከላኸለሉ ኣይ ከኣለን፡፡ እቲ ህዝቢ ክገብራ ዝኽእ ነገር እንተሃለወት በቃ ንተጋሩ ሓቢእካ ምፅናሕ፣ ደቆም ምስ ደቕኻ ምሕዋስ፣ ክንዲ ዝኸኣሎ ንብረቱ ምህዳም እያ ነይራ፡፡

እዚ ናይ ጥፍኣት ሐይሊ ድማ ሐዚ ዝተፈጠረ ኣይኮነን፡፡ ቀደም እውን ነይሩ፡፡ ብፍላይ ቅድሚ ኢህወዴግ እዚ ናይ ጥፍኣት ሓይሊ ዝተወደበ ጥራሕ ዘይኮነስ ናይ መንግስትነት ስልጣን ሒዙ ንህዝብታት ሃገርና ንልዕሊ 100 ዓመታት ሰንሰን ኣቢሉዎም፡፡ ብመሪር ብረታዊ ቓልሲ ድማ ተደምሲሱ፡፡ ኮይኑ ግና ካብ ስልጣን ተወጊዱ እምበር እቲ ኣተሳስባ ኣይተቐበረን ነይሩ፡፡ ብምዃኑውን ካብቲን ካብዚን እናተኣኻኸበ ንዝሓለፉ 27 ዓመታት ኣብ ልዕሊ ትግራይን ህዝቢ ትግራይ ከቢድ ናይ መፀለሚ ዘመተ እናገበረ ፀኒሑ እዩ፡፡ ግን ድማ ነዚ ናይ ጥፍኣት ሓይሊ ዝምክት ዝተወደበ መንግስታዊ ስልጣን ዝጨበጠ ሓይሊ ስለዝነበረ ናይ ህዝቢ ድጋፍእውን ስለዝነበሮ ምንቅስቓስ ትምክሕትን ፀበብትን ካብ መፀለምታ ዝሓለፈ ከምዚ ሀዚ ገጢሙና ዘሎ ዝኸፍአ ፀገም ኣይነበረን፡፡ ሐዚግን እቲ ስልጣን መንግስቲ ጨቢጡ ዘሎ ኣመራርሓ ኢህወዴግ ብሓፈሻ ናብ ሕመቕ ስለዝኣተወ፣ ስለዝበስበሰ፣ ልዕልነት ሕጊ ከረጋግፅ ኣይከኣለን፤ ኣብገሊኡ ምፍንቓልን መጥቃዕትን ድማ ብስዉር ባዕሉ ይመርሖ ኣሎ፣ ሰላምን ምርግጋዕን ከረጋግፅ ኣይከኣለን፡፡

እቲ ክጭበጥ ዘለዎ ዋና ቁምነገር ቀደም እውን ፀገም ፈጣሪ ህዝቢ ኣይነበረን፡፡ ሎሚውን ፀገም ፈጣሪ ህዝቢ ኣይኮነን፡፡ ሎሚ እቲ ብህዝቢ ምርጫ ናይ ህቢ ድሌት ከማልእን ልዕልነት ሕጊ ከኽብርን ትፅቢት ዝግበረሉ ኢህወዴግ ብምብስባሱ ልዕልነት ሕጊ ከኽብር ብዘይምኽኣሉ ናይ ጥፍኣት ሓይሊታት ክፍተት ረኺቦም ኣብ ትግራዋይ ዝተጀመረ መጥቃዕቲ ኣብ መላእ ብሄር ብሄረሰባ ክስፋሕፋሕ ጀሚሩ፡፡ እሱ ጥራሕ ዘይኮነ እቲ ኣመራርሓ እውን ነንበዕሉ ክናኸስ ጀሚሩ፡፡ እሞ ህዝቢ ደኣ ንባዕሉ ተጠቃዒ እምበር መዓስ መጥቅዒ ኮይኑ፡፡ ስለዚ እንታይ ክንገብር ይግባእ?

·        ዘለዋና ክልተ ኣማረፂ መንገዲታት

እሞ ኣብ ከምዚ ዝበለ ኩነታት እታ ረብሓ ህዝቢ ትግራይ ተረጋግፅ ውፅኢታዊት መፍትሒ ደኣ እንታይ እያ? ነዚ ሐዚ ገጢሙና ዘሎ ፈተና ብኸመይ ክንምክቶ ንኽእል? ንትግራዋይ ክልተ ኣማረፂ መንገዲታት ኣለዋኦ፡፡ስለዚ ሐዚ ኣብ ቅድሜና ተገቲሩ ዘሎ ኩነታት እንትንርኢ ምስ ትምክሕቲ ዘይተርፍ ጎንፂ ምህላዉ እዩ፡፡ ማለት ንቤንትና ንነፀል ኣይንነፀል ትምክሕቲ ኣብ ህዝቢ ትግራይን ትግራይናን ውዲት ምፍሓሱ አይተርፍን ስለዚ ነዚ ዘይተርፍ ጎንፂ ብኸመይ ነተኣናግዶ? ረብሓ ህዝቢ ትግራይ ብኸመይ ክነረጋግፅ ንኽእል? ዝበፅሕ ሳዕቤን ብከመይ ክንንኪዮ ንኽእል? ዝብሉ ሕቶታት ብምኽንያታዊ ስኽን ኢልና ክንምልስ ይግባእ፡፡ ብስምዒት ዝውን ነገር ህዝቢ የብርስ፡፡ 

·        ሓንቲ ኣማራፂት ክንደሻዕ ኣሎ ገልጠምጠም ናፃ መንግስቲ ኮይንኻ ምቕፃል ዝብል እዩ

·        ካልኣይ ኣማራፂ ሐዚውን ነዞም ንማንም ህዝቢ ዘይውግኑ ፀረ ህዝቢ ዝኾኑ ሓይሊታት ብህዝባዊ ቃልሲ ብምውጋድ ናብቲ ንቡር ምምላስ ዝብል እዩ፡፡

·       ምንፃል

እታ ቀዳሜቲ እንተመሪፅና እቲ ፀገም ክጋደድ፣ ፀላእትና ክግብሉ ጊዜ ንምሃብ እንተዘይኮይኑ ንህዝቢ ትግራይ ዝረብሕ ኣይኮነን፡፡ ንግዚኡ ምናልባት ስምዒትና ከርውየልና ይኽእል ግን ናብ ዘይዛሪ ግጭትን ኲናትን ምእታና ኣይተርፍን፡፡ ምኽንያቱ እቲ ሐዚ ተፈጠሩ ዘሎ ፀገም መበገሲኡ ናይ ትምክሕቲ ጨፍላቒነት ኣተሓሳስባ እዩ፡፡ ኣይኮነን ካብ ኢትዮጵያ ተፈሊና ምሰኦም እናሃለውና ኳ ጋዶ፡፡ መሬትና ወሲድኩሙና ራያ ናትና ወልቃይት ናትና ኣኽሱም መቦቆልና ዝብል ንሰምዕ ኣለና፡፡ እሶም ዝደልዩ ዘለዉ ትግራዋይ ንምብርካኽ እዩ፡፡ ኣብዚውን ጠጠው ዝብሉ ኣይኮኑን፡፡ ትምክሕቲ ወይ ከዓ አሃዳዊ ስርዓት ናፈቕቲ ሓይሊ እንተጥርዮም ዓሰብ ኢሉውን ኤርትራ ምውራሮም ኣይቐርን፡፡  ስለዚ እንተተፈለናውን ዝገድፉና ኣይኮኑን፡፡ ሐዚውን ንፈለ ንብል ዘለና ናይ ትምክሕቲ ሽግር ስለዝበፅሐና Frustrated ስለዝኾና እዩ፡፡ ብሓቂ ንዛረብ እንተኢልና ንትምክሕቲ ስለዝፈራሕናዮ እዩ ንነፀል ንበተን ንብል ዘለና፡፡ ካብዚ ዝዓቢ ውርደት እንታይ ኣሎ? ካብዚ ዝዓቢ ጥልመት ሕድሪ ኸ እንታይ ኣሎ? ካብዚ ዝዓቢ ሕድሪ ሰማእታትና ሕድሪ መለስ ምርጋፅ እንታይ ኣሎ? ክንደይ ተጋሩ ዲና ኣብ ኣምሓራን ኣብ ካልኦት ከባቢታት ሃገርና ብመስዋእቲ ከፊልና? እሞ ድማ ኣቦታትናን ኣያታትናን ኣብዚ ዘብፅሑዋ ሃገር ንትምክሕቲ ኣረኪብና ኣተሃዳድማ ዕቡያት ክንሃድም? እዚ ብፍፁም ናይ ትግራዋይ ምርጫ ክኸውን ዘይግበኦን ኢሉ ኢሉ ንትግራዋይ ናብ ዝኸፍአ ክባን ብርሰትንምእታው እዩ፡፡ ምንፃል ማለት ትግራዋይ ንትምክሕቲ ክሕሉ ዝንተ-ኣለሙ ኣብ ምሽግ ክሰፍር/ከም ሻዕብያ/ ምግባር ማለት እዩ፡፡ እዚ ምርጫ እዚ ነቲ ዘይተርፍ ኲናት ምስ ትምክሕቲ ኣብ ትግራይ ንምግባርን ትግራይ እንደገና ማእኸል ዓውደ ኲናት ብምግባር ክትበርስ ዝገብር እዩ፡፡ እዚ ውሳነ እዚ ትምክሕቲ ጊዘ ክረክብን፣ ከም ደርጊ ካብ መላእ ሃገርና መናእሰይ ሓፊሱ ናብ ትግራይ ከዝምት ክወረና ዕድል ምሃብን እዩ፡፡ ስለዚ እቲ ንነፀል ዝበሃል ውሳነ፣ ናይለዋሃት ዓርስኻ ምጥፋእ ውሳነ፣ ትግራዋይ ኣሳሲርካ ንትምክሕቲ ምቕራብ እዩ፡፡

·       ምስ ህዝብታት ኢትዮጵያ ሓድነትካ ምጥንኻር

እቲ ካልኣይ መማረፂ ማለት እውን፣ ሐዚውን ነዞም ንማንም ህዝቢ ዘይውግኑ ፀረ ህዝቢ ዝኾኑ ሓይሊታት /ትምክሕትን ፀበብትን/ ብህዝባዊ ቃልሲ ብምውጋድ ናብቲ ንቡር ምምላስ ዝብል እዩ፡፡እቲ ጎንፂ ዘይተርፍ እንተደኣ ኮይኑ፣ እሞ ድማ እቲ ፀረህዝቢ ንትግራዋይ ጥራሕ ዘይኮነስ ፀረ ኩሉ ህዝቢ እዩ እንተኢልና፣ ካልኦት ህዝቢታት ከም ቀደምና ኣሰሊፍና ዘይንምክቶ? ሓይሊና ኣጠናኺርና ዘይንምክቶ? እቲ ዓውደ ኲናት ኣብ ትግራይ ጥራሕ ዘይኮነስ ኣብ መላእ ሃገር ብምግባር ሸክሚ ትግራዋይ ዘይነቃልል?

ህዝበ ኢትዮጵያ ልምዓታዊ ዴሞክራሲያዊ መንግስቲ ወይ ድማ ወያናይ ዴሞክራሲ እንታይነት ተረዲኡ እየ፡፡ ኣስተማቒሩ እዩ፣ በዚ ሐዚ መፂኡ ዝበሃል ለውጢ ህዝቢ የማርር ኣሎ፣ ሰላምን ምርግጋዕን ርሒቑዎ የንፀርፅር ኣሎ፣ ልምዓት ንድሕሪት ተመሊሱ፣ኣብ ምጥፋእ ዝነበረ ድኽነት ህይወት ምዝራእ ጀሚሩ ኣሎ፣ ህዝቢ ካብ ከባቢኡ ሪኡዎ ዘይፈልጥ ምፍንቓል ይገጥሞ ኣሎ፡፡ ስለዚ እንታይ ኮይኑ ንወያናይ ዴሞክራሲ ዘይቕበል? ንዓና ንተጋሩ ኸ እዚኣ ምእማንን ምርዳን ከመይ ገይራ ትኣብየና? እቲ ህዝቢ ኣብ ጎንና ምስላፍ ከመይ ገይሩ ይኣብየና? ኣያታትና ተጋደልቲ ህወሓትን እኮ ነቲ ብተስፋ ይኸውን ዝበሃል ዝነበረ ወያናይ ዴሞክራሲ መስመር ኣእሚኖም ኣብ ጎኖም ኣሰሊፎም ተዓዊቶም፡፡ ሐዚ ንሕና ብተስፋ ይኸውን ይኾን ዝብል ኣይኮነን፣ እቲ ህዝቢ ዝረኣዮ ዘስተማቐሮ ለውጢ፣ ዘምፀአ መስመር ሒዝና ምእማን ከመይ ይኣብየና?

ብሱሩ ኸ ዓለም ናብ ሓደ መንደር ትመፅእ ኣላ እናተብሃለ፣ ኩሉ ኣብ መንገዲ ልምዓት ዘሎ ሰፊሕ ዕዳጋ ኣብ ምትእልላሽ ተፀሚዱ እናሃለወ፣ ሎሚ ተወዳዲርካ፣ ሃይልኻ ኣኪብካ እንተዘይኮይኑ ምንባር መፀገሚ ዝኾነሉ እዋን እናሃለወ ምንፃል እንታይ ኣምፀኦ? ትግራዋይ ድኽነት ንምጥፋእ ለይትን ቀትርን እንተፅዒሩ ኣይኮነን ኢትዮጵያ ናይ ኣፍሪካ ዕዳጋውን ይፀቦ እዩ፡፡ ሐዚ ግን ንበይንትና ንኹን ማለት ከይንቀሳቐስ ኢዱን እግሩን ኣሳሰርካ ምቕማጥ ማለት እዩ፡፡ እዚ ከዐ ክልሰ ሓሳብ ጥራሕ ኣይኮነን፤ ከምዚ ዓይነት ኣተሓሳስባ፣ ክንፀል ኣለኒ፣ ንበይነይ ክኾን ኣለኒ፣ ዝብል ስሱዕ ኣተሓሳስባ ዘለዎም ሓይሊታት ንኤርትራ ሒዞምዋ ደቂሶም ኣለዉ፡፡ 

ስለዚ እቲ ብሕታዊ ረብሓ ህዝቢ ትግራይ ዘረጋግፅ፣ ሳዕቤናት ትምክሕቲ ዝንኪ፣ ነቲ ዘይተርፍ ጎንፂ ትምክሕቲ ፊት ንፊት ምግጠም ዘይኮነስ ስልቲ ኣያታትና ብምጥቃም ብቆረፃ ብመዓንጣኡ፣ ብርእሲ፣ ብእግሩ፣ ብድሕሪቱ ኮታስ ብዝጥዕመና ክንምክት ኣለና እምበር ኣብ ትግራይ ጥራሕ ተሓፂርና ንገብሮ ፊት ንፊት ግጥም ውፅኢቱ ዕንወት እዩ፡፡ ኣብዚ ሐዚ እዋን ትምክሕቲ ዝወስደን ዘሎ ስጉምቲታት ኩለን ይሸራረፋ ኣለዋ፣ ኣብ ህዝቢ እምነት ይስእን ኣሎ፣ ዓሚ ኣብ ትግራይ ጥራሕ ዝነበረ ተቋውሞ ኣንፃር ትምክሕቲ ሐዚ ኣብ መላእ ሃገር ኮይኑ ኣሎ፡፡ ስለዚ ኣንፃር ትምክሕቲ ዝግበር ቃልሲ እንተይ ሃደምና ብዝጥዕመና ኣገባብ ክንቃለስንመቃለሲ ማይዳና ክነስፍሕን ይግባእ፡፡

ኣብ እዋን ወራር ሻዕብያ ናይ ወፃእ ሚድያታት ንክቡር መራሒና ጠቅላይ ሚኒስተር መለስ ዜናወ ብዛዕባ እቲ ኲናትን ዶብን ኣመልኪቶም እንትሓትዎ እቲ ዘባእሰኩም ቦታ ባድመ እዩ ግን እቲ ኲናት ኣብኡ ጥራሕ ኣይኮነን ናብ ውሽጢ ትኣትዉ ኣለኹም ንምንታይ ? ሎምዎ መለስ እንትምልስ ድማ

ትኽክል ኢኹም ናይ ሒሳብ ሳይንስ እውን ከምዝብሎ ካብ ሓደ መበገሲ ነጥቢ ናብ ሓደ መስመር ወይከዓ ሕንፃፅ ንኽትጓዓዝ እቲ ዝምረፅን ዝሓፀረን መንገዲ ትኹል ሕንፃፅ Perpendicular line  እዩ ሓደሓደ ጊዜ ግን ሉዋይ ሕንፃፅ እቲ ዝበለፀ ተመራፂ መንገዲ ዝኾነሉ እዋን ኣሎ፤ ሐዚ ከምኡ ብምዃኑውን ሻዕብያ ባድመን ዘላንበሳን እንተሓዘልና እቲ ናትና ስጉምቲ ድማ ነቲ ወራሪ ስርዓት ብዝጥዕመና ስልቲን መንገዲን ተጠቒምና ዳግም ገፁ ናብ ኢትዮጵያ ከይገብር ጌርና ክንድስቖ ኢና ኢሉዎም፡፡ ከምታ ዝበላ ድማ ሻላ ኣዐሪና ሑቖኡ ዝጎዘናዮ፣ ንዝሓለፉ 17 ዓመታት ውራይ ልምዓትና ጌርና ኣበይ ከምዝበፃሕና ምስክርና ባዕሉ ኢሳያስ ኣፈወርቂ እዩ፡፡

እሞ ሐዚውን ንትምክሕቲ ፈሪሕና ዶብና ሓፂርና እንተመፂኡና ፊትንፊት ወይ ከዓ ትኹል ሕንፃፅ Perpendicular line ዘይኮነ ዘዋፅአና ከምታ ናይ ኣያታትና ሉዋይ ሕንፃፅ ወይ ከዓ ንትምክሕቲ ንምብርካኽ ብትግራይ፣ ብዓፋር፣ ብኦሮሚያ፣ ብቤንሻንጉል፣ ብሶማሌ፣ ብህዝብታት ደቡብን ጋምቤላን ኣቢልና ኣብዝሓፀረ፣ ውፅኢታዊ ቃልሲ፣ መስዋእቲን ፀውራ ትግራዋይ ዝንኪ ቃልሲ ብምግባር እንደገና ናብ ንቡር ምምላስ ይከኣል እዩ፡፡

እቲ ሀዚ ገጢሙና ዘሎ ሽግር ናይ ወያናይ ዴሞክራሲ መስመር ስለዘብቀዐ ዘይኮነስ፣ ኣመራርሓ ኢህወዴግ ስለዘብቀዐ፣ ንቲ መስመር ንቕድሚት ክወስዶ ዘኽእል ቁመና ብምስኣኑ እዩ፡፡ እቲ ወያናይ ዴሞክራሲ መስመር ሐዚውን ኣቦታኡ እዩ ዘሎ፣ እቲ በዚ መስመር ዝተጠቐመ ህዝቢ ኣብ ቦታኡ እዩ ዘሎ፡፡

ብሓቂ ንዘረረብ እንተኢልና

·        ኣብዚ ዝሓለፈ 2-3 ዓመት ዘጋጠመ ፀገም ህዝቢ ዘምፀኦ ፀገም ድዩ?

·        ኣብዚ ዝሓለፈ 2-3 ዓመት ናይ ኢትዮጵያ ህዝቢ ፍረድ ተባሂሉ ዕድል ዶ ተዋሂብዎ እዩ?

·        ህዝቢ ብዴሞክራሲያዊ መንገዲ ንክመርፅ ዕድል ረኺቡ ነቲ ሐዚ ኣብዪ ኣሕመድ ዝወስዶ ዘሎ ስጉምቲ ትኽክለኛ እዩ ኢሉ ድምፂ ሂቡሉ ድዩ?

·        ህዝቢ ኣምሓራ ዕድል ተዋሂብዎ ንአዴፓ መሪፁ ድዩ?

·        ህዝቢ ኦሮሞ ዕድል ተዋሂብዎ ንኦዴፓ መሪፁ ድዩ?

·        ህዝቢ ሶማል፣ ህዝቢ ዓፋር፣ ህዝቢ ደቡብ በዚ ለውጢ ሑጉስ ድዩ?

መልሱ ኩሉ ኣሉታ /ኣይኮነን፣ ኣይተውሃቦን ገና፣ ኣይሃበሉን፣ኣይመረፀን፣ ኣይኮነን/ እዩ፡፡ ህዝቢ ኢትዮጵያ በቲ ብቓልሱ ዘረጋገፆ ሕገመንግስቲ መሰረት ንኢህወዴግ መሪፁ፣ ህዝቢ ኣምሓራ ንአዴፓ ዘይኮነስ ንብኣደን መሪፁ፣ ህዝቢ ኦሮሞ ንኦዴፓ ዘይኮነስ ንኦህዴድ መሪፁ፣ ህዝቢ ሶማሌ ንቲ ሀዚ ዘሎ ፕሬዚዳንት ዘይኮነስ ንኣብዲ መሪፁ፡፡ በቃ እቲ ሓቂ እዚ እዩ፡፡

እሞ ንምንታይ ደኣ ህዝቢ ኦሮሞ፣ ህዝቢ ኣምሓራ ይውንጀል ወይ ይሕተት? እንድሕር ብቅንዕና ነቲ ኩነታት ገምጊምናዮ፣ በቲ ሐዚ ገጢሙ ዘሎ ዘይምርግጋዕ ቀንዲ ተጠቃዒ መን ድዩ? ህዝቢ ኣምሓራ፣ ህዝቢ ኦሮሞ፣ ህዝቢ ሶማሌ ዶ ኣይኮነን? ትግራዋይ ኣይተጠቕዐን ማለተይ ኣይኮነን ብትግራዋይ ዝተጀመረ ጥቕዓት ግን ናብ ካልኦት በፂሑ፣ ልዕሊ 4 ሚልዮን ህዝቢ ተፈናቒሉ፣ ስርዓት ዘኽብር ተሳኢኑ ኣምሓራ ይኹን ኦሮሚያ ብናይ ከባቢ ወዲኒ ይመሓደር ኣሎ፡፡ ዘይ ትግራይ ከምኡውን ዓፋር እዮም ተነፃፃሪ ሰላሞም ዘረጋገፁ፡፡

ህዝቢታትን ብሄር ብሄረሰባትን ኢትዮጵያ በቲ ዘፅደቕዎ ሕገመንግስቲ መሰረት ንኢህወዴግ ን5-ዓመት ብወያናይ ዴሞክራሲ መስመር ወይ ከዓ ብልምዓታዊ ዴሞክራሲያዊ መንግስቲ መሰረት ሃገር ክመርሕ መሪፆምዎ፡፡ ግን ድማ ኢህወዴግ እቲ ዘቕረቦ መስመር ልምዓታዊ ዴሞክራሲያዊ መንግስቲ ባዕሉ የፍርሶ ኣሎ፤ ይጠሓaሶ ኣሎ፣ ብሓፂሩ ክሕደት ዝፈፀመ ኢህወዴግ እምበር ህዝቢ ኢትዮጵያ ኣይኮነን፡፡ብመሰረት ሕገመንግስትና ህዝቢ ፍርዲ ዝህበሉ መስርሕ ተቐሚጡ ኣሎ፡፡ ኣብ በቢ 5 ዓመቱ መረፃ ምግባር፣ በቢእዋኑ ብተወከልቱ /ተመረፅቲ/ ኣቢሉ ክትትል፣ ቁፅፅር ይገብር ንዝተሾመ የውርድ ካሊእ የደይብ፡፡ እንተዘየለ ሽግር ኣብ ዝተፈጠረ እዋን ብዕስለ ሆ እናበለ ናብ ዕንወት ክኣቱ ኣይኽእልን፡፡ ቤት ምኽሪ ተወከልቲ ካብ ተበላሸወ፣ ሕገመንግስቲ እናተጥሓሰ ንጠሓስቲ ክሓትት ካብተስኣኖ ምንም ምግባር ኣይከኣልን ህዝቢ ፍርዱ ዝህበላ መረፃ ምፅባይ እያ፡፡ 

ስለዚ ክሕተት እንተኾይኑ እቲ ኣብ 2007 ዓ.ም. ዝተመረፀን ናይ ህዝቢ ሓደራ ወሲዱ ዝጠለመ ኣመራርሓ እምበር ህዝቢ ኣይኮነን ዝሕተት፡፡ ኢዮጵያ ሐዚ መራሐ እያ ሲኢና ዘላ፡፡ ስለዚ ትኽክለኛ መራሒ፣ ህዝባዊ ውግንና ዘለዎ ንረብሓ ህዝቢ ዝቖመ፣ ሕገመንግስቲ ብዘይ ምሽርራፍ ዘረጋግፅ መራሒ ንምምራፅ ምስ ኣሓት ህዝብታትን ብሄር ብሄረሰባትን ኮይንና ክንቃለስ ኣለና እምበር እንተተበቲና ማ ያው ኣደዴ ትምክሕቲ፣ ኣደደ ኣሃዳዊ ስርዓት ናፈቕቲ ኢና ንኸውን፣ ሕድሪ ሰማእታትና በላዕቲ ተባሂልና ናይ ታሪክ ተወቀስቲ አኢና ንኸውን፡፡ ሕድሪ እቲ ክቡር መራሒና ረገፅቲ ኢና ንኸውን፣ ከምቲ ኣይተ ኣለም ገብረዋህድ ስራሕ ፈፃሚት ሓላፊ ቤ/ፅ ህወሓት ዝበሎ ኣብ ጉና፣ ኣብ ኣምሓራ፣ ኣብ ኦሮሚያ፣ ኣብ ሶማሌ ክልላት ዝቐበርናዮም ሙሩፃት ደቂ ህዝቢ ምኽሓድ ማለት እዩ፡፡ ትምክሕቲ ፀገም እንተፈጢሩ ህዝቢ ኣምሓራ ከምዝፈጠሮ፣ ፀበብቲ ሓይሊታት ፀገም እንትፈጥሩ እቶም ፀገም ፈጠርቲ ዝወፁሉ ህዝቢ ብኣልማሚት ከም ፀገም ፈጠርቲ ጌርካ ምውሳድ ጌጋ እዩ፡፡ ስለዚ ሽግር ኣብዝተፈጠረ ቁፅሪ ንህዝቢ እናወንጀልካ ናይ ምንፃል ሕቶ ፍትሓዊ ሕቶ ኢልካ ምድንጋር ትኽክል ኣይኸውንን፡፡

 

 

ስለዚ ሐዚውን ረብሓታትን ደሕንነትን ህዝቢ ትግራይ ካብ ረብሓን ደሕንነትን ህዝቢ ኢትዮጵያ ተፈልዩ ዝረአ ኣይኮነን!!!!

 

ርኢቶ ዘለዎ ብ hidaseethiopia@yahoo.com ወይከዓ hidaseethiopiaa@gmail.com   ምብፃሕ ይከኣል

 


Back to Front Page