Back to Front Page

ኤርትራ ዝብል ስም እንታይ ማለት እዩ?

ኤርትራ ዝብል ስም እንታይ ማለት እዩ?

ገ/ኢ. ጐርፉ

5-31-19

 

ኣብ ታሪኽ ጽሑፍ ንመጀመርታ ጊዜ ኤሪትረያ ዝብል ቃል እንረኽቦ ብዛዕባ መገሻታት ጉዕዞ ኣብ ባሕሪ ኤርትራ (Periplus of the Erythraean Sea) ኣብ ዝብል ጽሑፍ እንትኸውን፣ ቃሉ ካብ ቋንቋ ግሪኽ ዝመጸ እዩ። እቲ ጽሑፍ ድማ ኣብ ግብፂ ዝነብር ዝነበረ ሓደ ግሪኽ/ሮማዊ መርከበኛ ኣብ ጉዕዞኡ ዘጋጠሞ ኩነታት ዘዝንቱ ገለጻታት እዩ። ትሕዝቶኡ ኸአ ኣብ መንጎ ሮማውያንን፣ ኣዕራብን፣ ህንድን ዝነበረ ርክባት ንግዲ የዘንቱ። ይኹን ድኣ እምበር ኮንቲ ኣንቶኔሊ እተብሃለ ልኡኽ መንግሥቲ ጣልያን ምስ ሃፄይ ምኒልኽ ኣብ ዝገበሮ ውዕል* ንመጀመሪያ ብ1889 ነቲ ካብ ትግራይ ትግርኚ፣ ካብ መረብ ምላሽ፣ ንዘሎ ቦታ ተቖሪጹ እንትወስድ፣ ኤርትራ ዝብል ስም ዝሃቦ ንሱ እዩ። እዙይ ማለት ድማ ኤርትራ ዝብል ስም ጣልያን ጸላኢ ዘውጽኦ ናይ ውርደት ስም ድኣ እምበር ዘኹርዕ ስም ከም ዘይኮነ እዩ። ትርጉሙ ድማ ካብ ደም ምውታት ደቀቕቲ ሓሳኹ (bacteria) ባክተርያ ዝብሃሉ፣ ነቱ ባሕሪ ሓሬት ዝመስል ሕብሪ ካብ ዝህብዎ ተተሓሒዙ ዝመጸ ስም ብምዃኑ: ቀይሕ ሕብሪ ምውታት ሓሳኹ ማለት ከም ዝኾነ መረዳእታ ኣብ ታሕቲ ምምልካት የድሊ። እቶም ሓሳኹ እንትሞቱ ድኣምበር ብህይወቶም እናሃለው ሕብሮም ኣይርኣይን። ምስ ሞቱ እዩ ደሞም ነቲ ማይ ሓሬት ዝመስል ሕብሪ ዝህቦ።

Videos From Around The World

The Red Sea occasionally, becomes filled with blooms of cyanobacteria algae, called trichodesmium erythraeum, which, upon dying, turn the usually blue-green water, reddish-brown. The color is not intense and is said to vary across the expansive body of water.**

እዙይ ዓይነት ስም ኣወሃህባ ሓደ ገዛኢ ንዝገዝኦ ግዙእ ሓድሽ ስም ምሃቡ እተለምደ እዩ። ብዙሓት ጸለምቲ ኣሜሪካ ካብ ኣፍሪካ ተጨውዮም ምስተወስዱ እቲ ገዛኢኦም ነቲ ናይ ቀደም ስሞም ገዲፉ ብቶሎ ሓድሽ ስም የውጽአሎም። እዙይ እውን እቲ ገዛኢ ካብቲ ዋንነቱን ጎይትነቱን ዘርእየሉ ሓደ ምልክት ንሱ እዩ። ኮሎኒ ዝተገዝኡ ብዙሓት ሃገራት እውን እቶም ገዛእቲ ኮሎኒ ካልእ ስም ሂቦም ከም ዝገዝእዎም ይፍለጥ። በዙይ ምኽንያት ድማ ብዙሓት ሃገራት ነፃ እንትወጻ ነቲ ብኮሎኒ ዝተውሃበን ስም ገዲፈን ሓድሽ ስም፣ ወይ ድማ ናብቲ ናይ ቀደም ስመን እተመልሳ ብዙሓት ኣለዋ።

ንኣብነት፦ ካብቲ ቀደም ሴይሎን (Ceylon) ዝነበረ ሎሚ ናብ ሲሪ ላንካ (Sri Lanka) ቀደም ቡርማ (Burma) ዝነበረ ሎሚ ናብ ሚያንማር (Myanmar) ቀደም ታንጋኒካ (Tanganyika) ዝነበረ ሎሚ ናብ ታንዛንያ (Tanzania) ቀደም ሮዴዠያ (Rhodesia) ዝነበረ ሎሚ ናብ ዚምባብዌ (Zimbabwe) ለዊጠን ኣለዋ።

ኤርትራ ካልእ ካብ ጥንቲ ጀሚራ እትፍለጠሉ ዝነበረ ብዙሕ ስማት ኣለዋ። ካብ እቶም ክትክኡ ዝኽእሉ ስማት፦ ከበሳ፣ ቦጎስ፣ ምድሪ ባሕሪ፣ ባሕሪ ወሰን፣ ዛይላ፣ ኣዜብ፣ ሳባውያን፣ ኣግዓዝያን፣ ሮሓ፣ ወዘተ ዝመስላ ብዙሓት ጥዑማትን ታሪካውያንን ስማት እናሃለወካዶ ጸላኢ ብዘውጽኣልካ ስም ውርደትን ጸርፍን ተሸኪምካ እናተጸዋዕኻ ምንባር ይግባእ? እዙይ ጽቡቕ ኣይኮነን እሞ፣ ምሁራት ሰባት ምልስ ኢሎም ኣዕሚቖም ክሓስቡሉ ይግባእ።

Sources:- * https://en.wikipedia.org/wiki/Treaty_of_Wuchale
** https://www.google.com/search?q=RedSea+color+reason&oq=RedSea+color+reason& aqs=chrome..69i57j33.20758j1j9&client=ms-android-att-us&sourceid=chromemobile&ie=UTF-8


Back to Front Page